İçeriğe geç
Ravza
5. Bölüm · 3 Hadis

Murakabe ve İç Muhasebe

Her an ilahi gözetim altında olduğunun bilinciyle yaşamak ve nefsi hesaba çekmek.

1. Hadis · Ömer b. Hattâb (r.a.)

قَالَ: فَأَخْبِرْنِي عَنِ الْإِحْسَانِ، قَالَ: أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ، فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ

Cibrîl: 'İhsan nedir?' diye sordu. Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: 'İhsan; Allah'ı görüyormuş gibi O'na kulluk etmendir. Zira sen O'nu görmüyor olsan da O seni muhakkak görmektedir.'

Kaynak: Müslim, Îmân 1; Buhârî, Îmân 37

İnsanın manevi kalitesini belirleyen en yüce makam, yalnızken de aynı edep ve dikkati koruyabilmektir.

Cibrîl hadisinin özü olan ihsan şuuru, ibadetleri şekilcilikten kurtarıp kalbe diri bir sorumluluk ve hayâ hissi aşılar.

2. Hadis · Ebû Zer ve Muâz b. Cebel (r.a.)

اتَّقِ اللَّهِ حَيْثُمَا كُنْتَ، وَأَتْبِعِ السَّيِّئَةَ الْحَسَنَةَ تَمْحُهَا، وَخَالِقِ النَّاسَ بِخُلُقٍ حَسَنٍ

Nerede ve hangi hâl üzere olursan ol, Allah'a karşı gelmekten sakın! Bir kötülüğün hemen peşinden bir iyilik yap ki onu silip süpürsün. İnsanlarla da güzel bir ahlakla muamele et.

Kaynak: Tirmizî, Birr 55

Gerçek dindarlık, mekân ve çevre değiştiğinde ilkelerinden ödün vermemektir.

Kalbi kötülükle kirleten bir sürçme yaşandığında vakit kaybetmeden hayırlı bir amelle onu telafi etmek, nefis terbiyesinin en pratik kuralıdır.

3. Hadis · Şeddâd b. Evs (r.a.)

الْكَيِّسُ مَنْ دَانَ نَفْسَهُ وَعَمِلَ لِمَا بَعْدَ الْمَوْتِ، وَالْعَاجِزُ مَنْ أَتْبَعَ نَفْسَهُ هَوَاهَا وَتَمَنَّى عَلَى اللَّهِ

Akıllı ve olgun kişi, nefsini hesaba çeken ve ölümden sonrası için hazırlık yapandır. Âciz ve zavallı kişi ise nefsinin heva ve arzularına uyup sonra da Allah'tan boş temennilerde bulunandır.

Kaynak: Tirmizî, Kıyâme 25

İç muhasebe, hayatın boş hevesler ve kuru kuruntular peşinde heba olmasını önleyen kalkandır.

Şârihler, kişinin akşam olduğunda gününü gözden geçirmesini ve kusurlarını telafi etme gayretini hikmetli aklın gereği saymışlardır.