İçeriğe geç
Ravza
1. Bölüm · 3 Hadis

İhlas ve Niyet

Yapılan her işin değerini belirleyen temel ölçü: niyetin arınmışlığı ve yalnızca Allah rızasını gözetmek.

1. Hadis · Ömer b. Hattâb (r.a.)

إِنَّمَا الأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ، وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى، فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللهِ وَرَسُولِهِ، وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لِدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ

Ameller ancak niyetlere göre değer kazanır. Herkesin eline geçecek olan, niyet ettiği şeydir. Kimin hicreti Allah'a ve Resûlü'ne ise onun hicreti Allah'a ve Resûlü'nedir. Kimin hicreti de elde edeceği bir dünyalık veya evleneceği bir kadın içinse, onun hicreti de uğrunda yola çıktığı şeyedir.

Kaynak: Buhârî, Bed'ü'l-vahy 1; Müslim, İmâre 155

Dışarıdan aynı görünen iki davranış, arkasındaki niyete göre bambaşka değer taşır.

İmam Nevevî'nin Riyâzü's-Sâlihîn'i bu hadisle açması tesadüf değildir; zira niyet, ibadet ile sıradan alışkanlığı birbirinden ayıran ruhtur. Gösteriş ve menfaat beklentisi olmadan yapılan en küçük iyilik bile kalıcı bir değere dönüşür.

2. Hadis · Ebû Hüreyre (r.a.)

إِنَّ اللهَ لَا يَنْظُرُ إِلَى صُوَرِكُمْ وَأَمْوَالِكُمْ، وَلَكِنْ يَنْظُرُ إِلَى قُلُوبِكُمْ وَأَعْمَالِكُمْ

Allah sizin dış görünüşlerinize ve mallarınıza değil, kalplerinize ve yaptığınız işlere bakar.

Kaynak: Müslim, Birr 34

İnsanın gerçek değeri sahip olduğu imkânlarda değil, kalbinin temizliğinde ve ortaya koyduğu davranışlardadır.

Sosyal statü, servet veya dış görünüş insanlar arasında ölçü olabilir; fakat ilahi katta tek ölçü samimiyet ve doğruluktur.

3. Hadis · Ebû Hüreyre (r.a.)

إِنَّ أَوَّلَ النَّاسِ يُقْضَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَيْهِ رَجُلٌ اسْتُشْهِدَ... ثُمَّ رَجُلٌ تَعَلَّمَ الْعِلْمَ وَعَلَّمَهُ وَقَرَأَ الْقُرْآنَ... ثُمَّ رَجُلٌ وَسَّعَ اللَّهُ عَلَيْهِ... قِيلَ: لِيُقَالَ هُوَ جَرِيءٌ، عَالِمٌ، جَوَادٌ فَقَدْ قِيلَ

Kıyamet gününde aleyhinde ilk hüküm verilecek kişiler; cesur desinler diye savaşan, âlim desinler diye ilim tahsil eden ve cömert desinler diye infak edenlerdir. Onlara 'Sen bunları insanlar övsün diye yaptın ve nitekim öyle de denildi' buyrulur.

Kaynak: Müslim, İmâre 152

İhlasın bulunmadığı yerde en büyük fedakârlıklar dahi kibre ve ziyana dönüşür.

İnsanların takdirini kazanmak amacıyla yapılan salih ameller, ruha fayda vermez. Ehl-i sünnet âlimleri, amelin kabul şartını sadece ihlas ve istikamet olarak belirlemiştir.